Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò then chốt đối với Việt Nam hiện đại

Việt Nam hiện đại là hiện thân từ di sản Hồ Chí Minh

Phóng viên (PV): Với tư cách là nhà Việt Nam học nổi tiếng tại Nga, xin ông đánh giá tầm quan trọng của tư tưởng Hồ Chí Minh trong định hướng phát triển đất nước Việt Nam giai đoạn tới năm 2030 và tầm nhìn 2045?

GS, TSKH Kolotov: Tôi cho rằng, tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa và vai trò then chốt đối với Việt Nam hiện đại. Chính sự tập trung đúng hướng vào việc bảo vệ lợi ích quốc gia và sử dụng hợp lý các nguồn lực đã giúp bảo đảm chiến thắng trong các cuộc chiến tranh và đưa ra hướng đi phù hợp cho sự phát triển kinh tế đất nước.

 Chủ tịch Hồ Chí Minh và các cháu thiếu nhi (Ảnh tư liệu chụp năm 1955).

Sẽ không quá lời khi khẳng định rằng, Việt Nam hiện đại là hiện thân từ di sản tinh thần Hồ Chí Minh và tư tưởng của Người chính là kết tinh của dân tộc, chỉ ra những phương hướng căn bản cho sự vận động phát triển của đất nước trong tương lai, theo hướng ngày càng đáp ứng các tiêu chuẩn của đời sống nhân dân, tăng cường uy tín và vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vận dụng lại một cách sáng tạo những quan điểm chính trị hiệu quả nhất của phương Đông và phương Tây, để áp dụng vào phục vụ lợi ích của Việt Nam. Và nếu không có hệ tư tưởng và rộng hơn là học thuyết chính trị của Người thì sẽ không có thành công như ngày hôm nay.

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: “Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong Đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy. Đảng mà không có chủ nghĩa cũng như người không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam”. Có được chiếc la bàn đáng tin cậy như vậy, Việt Nam như một con tàu dưới sự dẫn dắt của người thuyền trưởng tài tình sẽ tự tin vượt qua mọi phong ba, bão táp trong thế giới hiện đại.

GS,TSKH Kolotov V.N, Giám đốc Viện Hồ Chí Minh tại Liên bang Nga. Ảnh nhân vật cung cấp 

Đó là lý do tại sao tôi tin tưởng rằng, Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ bảo đảm việc hoàn thành các quyết định của Đại hội XIII và đạt được các chỉ tiêu quan trọng đặt ra hướng tới chào mừng kỷ niệm 100 năm ngày thành lập Đảng và 100 năm Quốc khánh nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đó cũng chính là nội dung chính của cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh hiện nay.

Đức và Tài – tầm nhìn quốc tế

PV: Ông đánh giá như thế nào về cuộc vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đang diễn ra mạnh mẽ trong cộng đồng người Việt Nam ở trong và ngoài nước?

GS, TSKH Kolotov: Theo tôi, hiện nay có nhiều vấn đề khủng hoảng trong thế giới hiện đại liên quan đến việc các chính trị gia không có đủ đạo đức. Do đó dẫn đến chủ nghĩa hoài nghi, thiếu niềm tin, rồi xảy ra chạy đua vũ trang, lật đổ chế độ nhà nước, hay xung đột và chiến tranh diễn ra liên miên. Có vẻ như một số chính trị gia đang hướng theo các nguyên tắc của người Trung Quốc cổ đại. Tào Tháo từng nói: “Thà ta phụ người chứ không để người phụ ta”. Đó rõ ràng là hướng đi dẫn đến ngõ cụt.

Không phải vô cớ mà những bộ óc thiên tài của nhân loại đã lặp đi lặp lại luận điểm về vai trò của đạo đức trong nhiều thế kỷ qua. Chủ tịch Hồ Chí Minh có chung quan điểm này. Người nhấn mạnh: “Có tài mà không có đức là người vô dụng, có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”.

Quan điểm này không chỉ được sử dụng rộng rãi trong thực tiễn ở Việt Nam, mà còn được luận bàn khắp nơi trên thế giới. Không chỉ trong cộng đồng người Việt Nam ở hải ngoại mà còn cả đông đảo công chúng quốc tế. Chính điều này giúp họ hiểu hơn về nền tảng cho sự phát triển năng động của Việt Nam ngày nay.

Sự nguy hiểm của chủ nghĩa xét lại lịch sử

PV: Ở nước Nga hiện nay có những quan điểm trái chiều nhằm xét lại và hạ bệ vai trò lịch sử của Lênin, thưa ông? Ông nghĩ gì về vấn đề này và khuyến nghị cho Việt Nam?

GS, TSKH Kolotov: Về vấn đề này, tôi nhớ lại câu nói nổi tiếng của Otto von Bismarck (chính trị gia người Đức- PV) rằng: “Các vị tướng không chiến thắng các cuộc chiến tranh, các giáo viên dạy học mới  là người chiến thắng các cuộc chiến”. Do đó, ông đã chú ý đến vai trò đặc biệt quan trọng của giáo dục trong việc nuôi dạy con người.

Hồ Chí Minh đã nói về điều tương tự, chỉ khác nhau ở cách diễn đạt, rằng: “Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”. Vì vậy, đầu tư hiệu quả nhất là đầu tư vào nguồn lực con người.

Nhìn chung, để thay đổi định hướng chính trị của đất nước, chủ nghĩa xét lại được sử dụng tích cực, trên cơ sở sử dụng các lập luận không rõ ràng nhằm đề cao vai trò của một số chính trị gia này và hạ thấp vai trò của những nhân vật khác. Thông thường, điều này xảy ra không phải dựa trên cơ sở nghiên cứu khách quan các sự kiện và quá trình lịch sử, mà theo một trật tự chính trị.

Trong trường hợp này, chúng ta nên chú ý về thời điểm của cách tiếp cận này, cũng như về quy luật “boomerang” (sự quay về - PV) lịch sử, theo đó những sai lầm mắc phải trong quá khứ và hiện tại sẽ phải trả giá trong tương lai. Otto von Bismarck đã từng nói: “Nếu anh bắn vào quá khứ bằng súng lục, thì tương lai sẽ bắn vào anh bằng đại bác”. Vì vậy, việc đánh giá vai trò của các nhà chính trị phải được thực hiện một cách khách quan trên cơ sở khoa học chặt chẽ.

Do đó, đối với vấn đề trên, lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng cần được đặc biệt quan tâm. Điều này đã được đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu rõ trước thềm Đại hội lần thứ XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam, khiến chúng tôi rất tâm đắc.

Sự sụp đổ của Liên Xô và bài học bảo vệ nền tảng tư tưởng ở Việt Nam

PV: Bài học đối với Việt Nam trong việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Hồ Chí Minh và biểu tượng niềm tin của Người đối với dân tộc Việt Nam trong tình hình mới ra sao, thưa ông?

GS, TSKH Kolotov: Chúng ta đều biết rằng, các chương trình cải cách của Đảng Cộng sản Liên Xô và sự nghiệp đổi mới của Đảng Cộng sản Việt Nam hoàn toàn khác nhau, hoặc thậm chí có thể nói là hoàn toàn trái ngược nhau.

Đảng Cộng sản Liên Xô cho rằng trước tiên cần phải thay đổi hệ thống chính trị và sau đó nền kinh tế thị trường sẽ bắt đầu tự phát triển và “bàn tay vô hình” thị trường sẽ tự đưa mọi thứ vào đúng vị trí của nó. Ngược lại, Đảng Cộng sản Việt Nam cho rằng, trước hết cần bảo đảm trật tự, ổn định của hệ thống chính trị, trên cơ sở đó tạo điều kiện thuận lợi để phát triển nền kinh tế nhiều thành phần, đồng thời duy trì các đòn bẩy kiểm soát của nhà nước.

Hơn 30 năm trôi qua và chúng ta thấy ai đúng, ai sai. Do đó, hệ tư tưởng là yếu tố xương sống ở các quốc gia được xây dựng trên hệ thống chính trị một đảng cầm quyền.

Ngay sau khi điều khoản quy định vai trò lãnh đạo và định hướng của Đảng Cộng sản Liên Xô, dựa trên nền tảng của Chủ nghĩa Mác-Lênin bị xóa khỏi Hiến pháp Liên Xô, thể chế nhà nước này nhanh chóng tan rã. Xung đột giữa các sắc tộc và tôn giáo bắt đầu xảy ra, nhiều bộ phận khác nhau của Liên Xô đã tham gia vào lực lượng quân sự - các khối chính trị khác nhau, và đưa ra định hướng chính trị-xã hội khác nhau… Một số khác nằm dưới sự kiểm soát của bên ngoài. Đồng thời, một số thế lực bên ngoài đã nhiều lần tiến hành các cuộc đảo chính và cách mạng màu. Và bây giờ chúng ta thấy một số nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây thậm chí còn chiến đấu chống lại nhau. Mối quan hệ nhân quả trong ví dụ trên là rất rõ ràng.

Nhìn chung, đó không phải là phương án tối ưu để phát triển kinh tế và chính trị. Và trung tâm của những hậu quả đó là việc thiếu một hệ tư tưởng đúng đắn, dẫn đến việc phân tích tình hình kinh tế và chính trị bị sai lầm.

Tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò then chốt đối với Việt Nam hiện đại

Giáo sư Kolotov (ngoài cùng bên phải) cùng với các sinh viên
chụp ảnh kỷ niệm bên tượng đài Bác Hồ. Ảnh nhân